banner92

banner93

banner94
23 Kasım 2017 Perşembe

Macron'un İran Dengesi - 2

14 Kasım 2017, 02:28
Macron'un İran Dengesi - 2
Ertuğrul Atlı
Emmanuel Macron’un Ortadoğu ziyareti üzerine açtığımız “Macron Dış Politikası” dosyasında, Fransız Cumhurbaşkanının dış politika hedeflerini, Ortadoğu’yu önceleyerek ortaya koyuyoruz. Dizinin ilk yazısında, Macron’un Abu Dabi Louvre Müzesi açılışındaki çarpıcı konuşmasının satır aralarını vermiştik. Bu yazıda ise yine Ortadoğu temaslarından basına yansıyan İran politikası açıklamalarını ve sürpriz Riyad ziyaretini ele alacağız.

Macron; küreselleşme ve neoliberal ekonomi ortak zemininde, uluslararası işbirliğini geliştirme ve bu anlamda Avrupa Birliği’nin geleceğini gözetme iddiasıyla iktidara gelmişti. Esasında bunun dışında, Fransa dış politikasında ne gibi yönelimler gerçekleştireceğini, Ortadoğu’daki tercihlerini ya da önceliklerini ortaya koymuş değildi. Tecrübesiz bir siyasetçi olduğu iddiaları karşısında, dış politikayı idare edebilecek yetkinlikte olduğunu ispatlamaya çalışarak başkanlığının ilk altı ayını geçirdi, denilebilir.


“İran Karşısında Katı Tutumu Sürdürmek Bizim İçin Önemli

Abu Dabi’de, bir devlet kuruluşu olan Al-İttihad’a verdiği röportajda Macron, İran konusunda net bir mesaj verdi: “Bölgedeki faaliyetleri ve balistik füze meselesi dikkate alındığında, İran karşısında katı tutumu sürdürmek bizim için önemli.” Macron, geçtiğimiz hafta Yemen’den Riyad’a atılan balistik füzelerin, İran tarafından gönderildiğini iddia ederek İran’ı suçladı. Bununla birlikte; İran’ın balistik füzelerinin, “P5+1 – İran Çerçeve Antlaşması” olarak anılan nükleer görüşmelerinde olduğu gibi müzakere edilmesini ve “olası yaptırımların” değerlendirilmesini önerdi. Bu öneri, hemen ertesi gün İran Dışişleri Sözcüsü Kasımî tarafından şu ifadelerle reddedildi: "Fransa, İran'ın savunma konularının müzakereye açık olmadığı konusundaki tutumumuzun bilincinde."

İran’la Tek Yol Nükleer Antlaşma

Macron’un atıf yaptığı 2015 tarihli P5+1 - İran mutabakatı, geçen ay ABD Başkanı Donald Trump üzerinden uluslararası kamuoyunun gündemine gelmişti. Trump’ın çerçeve antlaşmayı yok sayan açıklamaları, İran’a yönelik yaptırım kararları ve İran Devrim Muhafızları Ordusu’nu hedef alması, ABD’de, kendi partisi olan Cumhuriyetçileri bile ayağa kaldırmıştı. Bunun üzerine Fransa Cumhurbaşkanı Macron, 13 Ekim 2017’de Ruhani ile bir telefon görüşmesi yaparak “nükleer antlaşmanın uygulanmasından başka bir seçeneğin olmadığını” söylemiş ve Fransa’nın antlaşmaya bağlılığını bildirmişti.

Ortadoğu ziyaretinde yaptığı açıklamalar İran tarafında tepkiyle karşılansa da Macron hala İran ile yapılan nükleer antlaşmadan vazgeçemeyeceklerini, aksi halde denetimsizliğin doğacağını ve bölgede bir savaşın patlak verebileceğini ifade ediyor. Üstelik Macron 2018'de Tahran'a gideceğini ifade etti. Bu ziyaret gerçekleşirse 1971'den beri İran'a giden ilk Fransız Cumhurbaşkanı olma payesini de alacak.

Arayışlar, Dengeler ve Çıkarlar

Sonuç olarak Macron’un İran politikası çelişkili gibi görünse de belli başlıklar altında okunabilecek çok boyutlu bir görünüm çiziyor. “ABD’nin Nükleer Antlaşmayı çöpe atması riski” karşısında Macron, İran ve Rusya için “iletişim kurulabilir, uzlaşılabilir ve bağımsız bir arabulucu imajı” yakalamayı umuyor. Bu, Fransa’nın İran’la olan ticari ilişkileri, Macron’un AB’nin güçlendirilmesi konusundaki tahayyülleri ve dış politikada kendi siyasi etkisini artırma arayışı ile tamamen örtüşen bir yaklaşım. Fakat Fransa dış politikasının öncelikleri ve Ortadoğu’nun hareketli gündemi Macron’un manevra alanını oldukça daraltıyor. Macron’un bölge ziyaretinin arefesinde yaşanan gelişmeler, bu anlamda belirleyici görünüyor. Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri’nde askeri üssü bulunan ve Suudi Arabistan’a her yıl yüz milyonlarca euro’luk silah ihraç eden bir ülkenin, Ortadoğu’da kriz dönemlerinde yer alacağı taraf tartışma konusu bile değildir. 


Macron Dış Politikası Yazı Dizisi 1: "Macron'un Gizli Düşü"

Macron Dış Politikası Yazı Dizisi 3: "Fransız Diplomasisinde Beyrut Özlemi"

Ertuğrul Atlı
ertugrul.tavak@gmail.com





Bu içeriğe yorum yapan ilk siz olun!

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
    Türkiye: En Başarılı Aktör / Aktris

    SAYFALAR
    ARŞİV

    banner82